Xeberê Peyênî
Şerefname De Mîreyê Mirdasîyan

Şerefname De Mîreyê Mirdasîyan

Şerefname De Mîreyê Mirdasîyan

Wisif Zozanî

 

Şerefnameyê Şerefxanê Bidlîsî semedê miletê Kurdan çimeyêko wayirê qiymetê yo. Çar sey serrî verê cû destê yew Kurdê Kurmancî ra ameyo nuştiş. Her çiqas ke no kitab bi destê yew Kurmancî nusîyayo zi behsê heme şaxê Kurdan tede est î. Nê şaxan ra yew zi yê Kirdan o. Yanî yê dimilîyan o. Nê serranê peyênan de derheqê kokê Kirdan de zaf çîyî vajiyayê. Labelê tu kesî xebatêka îlmî ser ra tebayêk nêvato. Ma nê warî de kêmasî dî û destê xo kerdî we û panceyê xo şamarnê û ma kewtî miyanê xebate. Verê cû ma Şerefname de qisimê ke behsê mireyanê Kirdan kenê ma bi rez açarnayê Kirdkî. Ewilî Şerefname de qismo ke behsê Suweydîyan keno o qisim ma açarna Kirdkî û neşr kerd. Nika zi ma hewna Şerefname de qismo ke behsê mireyanê Mirdasîyan keno, ma ey açarnênî Kirdkî ser. Qismê Mirdasîyan hîrê şaxan ra yeno pê. Mîreyê Bulduqîyan, Palo û Çêrmûg. Ewil qisimo ke behsê mîreyanê Gêlî keno, ma ey açarnenî dima zi yê bînan açarnenî û neşr kenî. Semedê açarnayişê nê qisimî zî metno Fariskî yê Şerefname ke bi destê V. Veliaminof Zernof serra 1860 de bajarê Rusya, Saint-Petersbourg de ameyo çapkerdiş ma o metn xo rê binge girewt. Şerefxan heta serra 1597 behsê nê mîreyan keno. Na serre ra pey heta serra 1684î zî katibê mîreyanê Mirdasîyan Şem’î nuşt û kerd metnê Şerefxanî ser. Ma no îlawe zi açarna û kerd ser. Na xebata xo de ma çimeyê tarîxê ê çaxî ra zî îstîfade kerd. Malumatê înan û metnê Şerefname na têver. Cayê ke metn de viyartî ma fotografê înan zî guret metn. Ma waşt ke derheqê nê mîreyanê Kirdan de xebatêka îlmî bêro verê wendoxan. Nê xebatê îlmî hem tarixê Kirdan kenî zelal hem zî şek û şupheyan sereyê însanê ma ra wedarenî.

Feslo diyin derheqê hukimdaranê Mirdasîyan de yo. No fesil hîrê şaxan ra yeno pê

Mergê vistanikanê hukimdaranê Şabîyeyan ra û gulistanê eseranê mîreyanê namdaran ra boya nê xeberan vejiya û resa zincîya nuştoxê nê kitabî. Nê xeberan gore nesebê hukimdaranê Mirdasîyano pak reseno apê hezretî Mehemedî yo pîl hezretî Ebas (Homa teala ci ra razî bo). Nînan ra merdimo tewr verên o.

 erserefname (1)

Qubaya Pîr Mensurî

Pîr Mensur, lajê Seyîd Husênê lengî yo. No dîndar yew zat bi û merdimêko wayîrê teqwa bi. Rey-rey pê goşanê xo yê manewîyan sirrê îlhamanê Homayî yê xeybî eşnawitêne. Şecereyo[1] ke hama zî qijanê eyi dest de yo, tede des û hewt babiyan ra pey nesebê înan reseno Seyid Elî lajê Ebdulah lajê Ebasî. (Homa teala ci ra razî bo)

erserefname (2)

Sereyê şecereyê mîreyanê Gêlî yê ke înan resneno  Ebasîyan.

 

Pîr Mensur ewîlî welatê Hekarî de ciwîyen o. Tîya ra bar kerd şi welatê Gêlî (Egîl). Diza Gêl ra nêzdîyê dewa Pîran de na ro. Na dewe de xo dest ra yew îbadetxane viraşt û tede bi îbadet û teatî ya meşxul bi. Şew û roj riyazet û sûlik de bi. Şarê yê welatî teşwîqê îbadet û teatî kerdîn. No qayîde ser o şar û êsayeyê ê welatî derheqê ey de biyî wayîrê qenaetêko başî. Xeylêk murîd û mensubê ey viraziyê. Wexto ke Pîr Mensur nê diyarê xapî ra wedar bi şi serayê şabiyayîşî.

 

Lajê Pîr Mensurî, Pîr Musa herinda babiyê xo de secadeyê îrşadî de ronişt. Dewa Pîranî de xangahêke (tekke) viraşt. Semedê terbiye û averşîyayîşê murîdan  ked û karê bêhesabî kerd ke nênî humartiş. O tewir ke eşîra Mirdasîyan ra xeylêk merdimî binê bandurê hal û waziyetê Pîr Musa yê başî de mendî. Qalan û emelanê ey ra zaf tesîr wedaritê. Însanî semedê xizmetê eyî heme welat û diyaran ra ameyî ey het. Roj bi roj vengê teqwa û îbadetê ey bî zîyade, nameyê salihtîyê ey zî bi berz. Esaye û dewijanê yê welatî, semedê eleqeyê îbadetê ey û hîrakerdişê secadeyê terîqetê ey zî zaf xebate kerdîn.

Wexto ke Pîr Musa şi alema ebedî  Lajê Pîr Musayî, Pîr Bedir bi serekê gureyanê îrşadî. Pîr Bedirî goreyê xo ra, ver silsileyê terîqetî ra payeyo berz qezenc kerd. Îxlas û bawerîya eşîrê Mirdasîyan qasê mertebeyê ey bî zîyade. Seltenetê şeklî û hukimdarîya manewî kerdê pêser. Pê quwetê baziyê xo dizê Gêlî girewt kerd binê hukimê xo. Diza Gêlî sereyê kemerêko berz de ya. Na kemere o tewir çewto ke kam aye bivîno xof û ters kuweno zereyê yê merdimî. Rîwayeto  ke fekan û ziwanan ser de yo ke vanî; holanê Homayî ra merdimêk resa no ca û no kemer mot ra (nawna) û bi Tirkî va ‘Egîl’ yanî ‘çewt bi’ bi hewl û quwetê Homa Tealayî o kemer bi çewt. Zanayişo tewr baş Homay hetî de yo.

Eşîra ke na dize de û no welat de cuwiyena nameyê aye Mirdasî ya. Mirdas lajê Îdrîs lajê Nuseyr lajê Cemîl, pîl û serekê eşira Kîlabî yo. Bi eslê xo dormaleyê Heleb de cuwiyenî. O çax bajarê Helebî binê destanê hukimdaranê Îsmaîlîyan yê Misir de bî. Hukimdaranê Misirî beynateyê yewbînan de xusumet û dişmenatî kerd. No rid ra şarê yê welatî perîşan kewtî. Wexto ke no waziyet Salihê lajê Mirdasê  lajê Îdrisî rê bi eyan niyetê hukimatbîyayiş ra eşt na dize ser. Mudeyêko zaf kilm de yê ke dize de mehsur mendibî hal û waziyet înan bi xirab. No rid ra dize teslîmê Salihî kerd.Wexto ke na xebere Misir de resa Zahîr lajê Hakimê Îsmaîlî ca de tay merdimî erşawitî Heleb. Serra 420‘ ina hîcrî de lajê Salihî ame kiştiş. Eşîra Mirdasîyan welatê Helebî ra wedarit û ver bi hetê Gêlî ra amey. Nê tarixî ra nato ke nê welatî de cuwiyenî. Welhasil Pîr Bedir pê destegiriyê eşîrê Mirdasî dize û welatê Gêlî girewt binê destanê xo. Yew mude xîlafê baw û kalanê xo de hukimdarî û mîretî kerd. Sultananê Selçuqîyan ra yewî çim verda welatê ey. Mecbur mend welatê xo ra rema. Teferuatê na mesela pê destegîrîya Homa Tealayî do cuwa pê bêro zikirkerdiş.

 

mirdasi2

Şerefname ra hebêk mînyatur o ke bajarê Gêlî mojneno

 

 

Şaxo ewîlin, derheqê hukimdaranê Gêlî ra o ke bi nameyê Bulduqanî name beno yo.

 

Zaf gilange, merdimê ke bawerî bi înan bena, ma înan ra eşnawito. Semedo  ke nameyê Bulduqanî diyo ci vanî, wexto ke Pîr Bedir Sultananê Selçuqîyan dest ra rema şi hetê Mufarqînî. Şi verê mîreyê nê bajarî Emîr Husamedînî het. Yew mude uca de nimitik cuwîya. Dima Sultan Alparslanê Selçuqî, Emîr Artuq nameyê xo ser o kerd waliyê Mardîn û Amed. O wext qijanî Emîr Artuqî zi heta Heleb û Bexdad hukim kerdîn. Tarixzanayî, înan şaxanê mîreyanê Selçuqîyan miyan de hesibnayêne. Înan ra hewt tenî resayê payeyê hukimdarî. Serê hukimdarîya Hesen Begê Bayindirî  yê Aqqoyunlî de Melîk Nasiredîn ke merdimo tewr peyênê na famîla bi, pê destê Hesen Begi ra ame kiştiş. Qetilkerdişê nê merdimî ra pey dewleta Artuqîyan dest pêkerd şîya we. Welhasil Emîr Artuq semedê girewtişê diza Mufarqînî Alparslan ra ferman gîrewt û ca de na ferman ard ca. Dormeyê na dize girewt. Merdimê ke na dize de cuwiyayêne, zaf tenganî de mendî. Fermanê Homayî ra teqdîrê ezmanî ame ca û tîrê çerxê felekî eskeranê Emîr Artuq dest ra vejiya û şî hukimdarê diza Mufarqînî Husamedin kişte û ey şawit dinyaya ebedî. Merdimanê Husamedinî ra zî vera Emir Artuqî de hêzê vindertişî  nêmendbi. Roj bi roje eserê sistî û hal ra kewtiş û elametê eciztî û kemasî xo kerdibî eşkera. Hetanî ke yew şewe Emir Artuq pê cebr û zordarî na dize girewt binê destanê xo. Dima zi şarê nê bajarî hemeyî nayî kalmeyan fek a. Merdim û eskerê ke na dize de bî, înan ra çewî ganî nêverda. Pîr Bedir zî no şer de şerbetê şehidî tehmnabi. Hukimdaranê Gêlî ra kes ganî nêmend. Tena cinîya Pîr Bedirî xelisyabî. A cinî hevî kerdêne ke Homa xiznayê xeybî ra cewherêk û bircê seadetî ra estareyêk bido înan ke pê wareyê înan şên bibo. Her roje êsayeyê nê welatî ameyêne verê berî a cinî û halê aye persêne. Roja biyayişê qijî ke bî nêzdî, ameyê verê berî. O wext zere ra merdimêk ame teber bi Tirkî va: Çoq şukur xudaya kî îstedugimîzî bulduq yanî Homay rê henzar bar şikir ke ma waştişê xo dî. No vate ser ra nameyê ê qijî niya pa Bulduq û pê nê nameyî bi namedar. Hukimdaranê Gêlî zî bi nameyê Bulduqanî name dîyayî. Welhasil Mîr Bulduq ame dinya û dadiya ey zî na hele merdibî. Pîlî eşîrê Mirdasîyan Mîr Bulduq sey pîlê xo dîyênî û qiymet dayêne ci. Mîr Bulduq wexto ke resa û bi pîl bi camerd, pêro qewm û eşîrê yê welatî ey rê sere na ro û goşareyê koletî kerdi xo goşan. Mîr Bulduq herinda babiyê xo de textê hukimdarî de ronişt. Veresîyê edalet û holî de eşîrê Mirdasîyan ser ra berê xirabî vera riyê dinya gire da. Zemanêk welatê Gêl de hukimdarî kerd. Cilê bîyayîşî hetê axretîya ser kaş kerd. Lajî ey o pîl Mîr Îbrahîm goreyê qabiliyet û hunerê xo herinda babîyê xo girewt. Labelê hukimdarî nekerd. Veyveyê hukimdarî ra bi hîrê telaq abirya, vera nê zehmetîyê qesrê axretî tercîh kerd û nê meqamê ferahî û weşî de ciwîya. Badê mergê ey lajî ey Mîr Mehemed[2] kewt herinda babiyê xo. Mudeyêk hukimdarî kerd û dima pey wehdeyê xo na dinya ra wedart û şi axret. Ey ra hîrê hebî lajî delal û holî mendî.

_________________________

Ewîlî Mîr Îsa yo. Badê mergê babiyê xo kewt herinda ey û bi hukimdarê Gêlî. Dîyin Mîr Tîmurtaş o. Wexto ke babiyê ey weş bi o, diza Baxîn û dormeyê ci rê mîretî kerd. Hukimdarê Palo, neslê ey ra yê. Derheqê înan de şaxo dîyin de bi tefsîlata ma malumat danî. Hîrêyin Mîr Huseyn o. O zi wextê babiyê xo Mîr Mehemed de mîretîya diza Berdinc û bajarê Çermûg kerdînî. Hukimdarê Çermûg neslê ey ra yenê. Labelê vateyê tay verînanî gore Mîr Huseyn lajê Mîr Mehemedî niyo dedzayanê ey ra yew o. Mîr Mehemedî wextê hukimdarîya xo de mîretîyê Çermûg û diza Berdinc teslîmê ey kerdbi. Welhasil, derheqê Mîr Huseyn û qijanê ey yê bînan de pê destegirîyê Homayo ke wayîrê hewl û quwetî yo, şaxê hîrêyinî de ma behsê înan kenî.

Mîr Îsayo lajê Mîr Mehemedî, Badê mergê babiyê xo bi hukimdarê Gêlî. Bi bira û merdimanê eşîra xo de hol viyarna, şar û eskerê ey edalet û holiya ey ra weş û minetdar bî. Mudeyêk cuwa pey dawetê heqî ra va e û hetê axret a şi.

Dewletşah Bego[3] lajê Mîr Îsayî Wasiyetê babiyê ey gore, pey destegirî û paştcidayişê eşîra Mirdasî bi hukimdarê Gêlî. Mudeyek hukim kerd û dima merd. Lajê ey Mîr Îsayî textê mîretî de ronişt. Şarê xo rê zaf hol bi. Wextê ey de welatê Gêlî bi yew cayêko mamur û şênayî. Hela ke merd ey ra di heb lajî mendî. Yew Îsfendiyar[4], o  bîn zi Şah Mehemed bi.

Şah Mehemed beg lajê Mîr Îsayî pê heqê xo kewt herinda babiyê xo. Labelê lez û bez na dinya ya fanî ra xatir waşt şi rehmet. Ey ra panc lajî mendî. Qasim , Îsa , MensurIsfahanEmîran.

Qasim begê lajê Şah Mehemed Beg pê Fazîlet, zanayîş, cesaret, exlaqo hol û xûyo rind, miyanê hemserranê xo de yewek û vîjnaye bi. Kar û gureyanê welatê xo pawitiş û şarî xo sînayîş de mîyanê mîreyanê Kurdistan de vera pêro hemserranê xo û eqrananê xo de sereyê ey berz bi. Wextê hukimdarîya sultananê Aqqoyunîyan de payeberz bi û îtîbarê ey zî xeylêk ziyade bi. Aqqoyunîyan, Mîr Qasimî qijanê xo ra yewi rê kerdbi lele. No rid ra miyanî şarî de bi nameyê Lele Qasim namedar bi.

erserefname (4)

Camîyê Lele Qasimî

 

Meşhur a ke sera 913 (1507-1508) de Şah Îsmaîlo Safewî Diyarbekir vist xo dest. Labelê Lele Qasim sere ey bin ra nêkerd û vera ci vindert. No rid ra Xan Mehemed Ustaclu esker ramit Gêlî ser û no welat Qasim Begî dest ra vet û da Qizilbaşan ra Mensur Begî. Gêl hewt serre bînê zordarîya înan de bindest mend. Şerê Çaldiran a pey Lele Qasim pey destegirîyê Sultan Selîm Xan welatê bawkalanê xo binê destanê Qizilbaşan ra vet û reyna textê hukimdarî de ronişt. Goreyê yew vateyî vanî Lele Qasim wextê Qaraxan de pey xapa bacarê Amed Qizilbaşan dest ra vet teslîmê mîrêmîranê Diyarbekirî Mehemed Paşayi kerd. Wextê Osmaniyan de roj bi roje payeyê Lele Qasim bî berz û aver de şî. Peynî de bi wehdeyê xo merd û şi axret. Tera qijo lajîn nêbi. No rid ra hukimdarîya Gêlî birarzayê xo Murad Begî rê wesiyet  kerd.

erserefname (5)

Berkoleyê mezelê Lele Qasimî

 

Murad Bego lajê Îsa Begi Wesiyetê apê ey gore hukimdarîya Gêlî, hetê diwanê Sultan Suleyman ra dîya ci. Murad beg merdimo salih, dîndar, adil û holîyê şarî xo rê qayil bi. Merdimanê corînan û cêrînan, xerîban û nasan kam beno wa bibo tede hol viyarnênî. Mezelê apê xo ser a yew qubaya berz viraşt.

erserefname (6)

Qubaya Lele Qasim û birarzayê ci Murad begî

 

Kişta ey de zi yew xan û karwanseray viraşt. Her roje merdimê ke amên uca û viyêrtîn şinî, nan û wer diyên înan. Yanî kam ke bi amên tîya no wer ra îstîfade kerdîn. No ca bajarê Amed ra yew menzîl dûr cayek o. Bi nameyê xano Şerbetîn yeno namekerdiş.

 

erserefname (7)

Nuşteyo ke tarixê viraştişê xanê Şerbetîn mojneno

 

Çend serrî hukimdarîya ey ser ra vîyart dima na dinyaya fanî ra wedar bi hetê cayo ebedî ser şi. Ey ra bi nameyê Elîxan û Qasimî di heb lajî mendî. Her di birayan zi pêdima Gêl de hukimdarî kerd. Labelê hukimdarîya înan sey mewsimê gul û sunbulan zaf derg nêkerd. Lez û bez na dinyaya fanî ra bar kerd şî. Qasim begi ra bi nameyê Cafer beg û Xezenfer beg di heb lajî mendî.

berkole

           Berkoleyê mezelê Murad bego birarzayê lele Qasimî

Cafer Bego lajê Qasim Begi Badê mergî babiyê xo serran de qij bi zî  fermanê Sultan Selîm xan gore hukimdarîya Gêlî dîya ey. Nika tarîxo hîcrî de serra hezar û panc a, vîst serrî ra ziyede ya ke tîya de sey verê ho hukimdarî keno.

erserefname (8)

Destnuşteyê Şem’î ke behsê mireyanê Gêlî ra behs keno ey ra rîpelêk

 

Cafer begi dima yew laj mend bi. Namê ey zî  Mumîn beg bi. Ehlê zewq yew merdim bi û meylê ci zî  keyf û sefa ser bi. Çend girangî padişahê Osmanîyan reyde şi bi sefer. Nameyê ci her hetê welati de vila bi. Pey fermanê padişahê Osmaniyan Sultan Ehmed xan Gêlî rê bi mîre. Merdimê îdareyî û seltenetî bi. Panc heb lajî ci rê bî. Nameyê eyin Merdan Elî, Xezenfer, Musa, Mistefa û (?) beg bi.

Merdan Elî bego lajê Mumîn begi begzadetî rê razî nêbi. Waşt ke Gêl rê mîre bo. Pey fermanê Sultan Mehemed Xan Gazî bi mîreyê Gêlî. Merdan Elî beg yew merdimo hol, namedar, seyad bi şeklê xo de  mendînî şêrî. Mudeyek cuwa pey lajê Qucur begî Ehmed beg pey destegirîyê qeymeqam Mistefa paşa –ke cuwa pey bi wezîr- paytextê Osmanîyan ra semedê hukmatê Gêlî rê ferman vet û Gêl guret xo dest. Naye ser Merdan Elî beg, Ehmed begî kişt. Babiyê Merdan Elî begî Mumîn beg dest kar û gureyanê dinya ra antbi. Hukmatê Gêlî zî  dabi lajê xo Merdan Elî beg. Dima Mumîn beg waşt ke şêro Beytullah ziyaret bikiro. No semed ra Homay ra dua waşt. Humay duayê ci qebul kerd. Mumîn beg şi hec, tewafê xo kerd. Agêra bêro welatê xo rayîr de Çêrmug de merd, şi rehmet.

Badê cû lajê Mumîn beg o bîn Musa begî waşt ke herinda babiyê xo bigiro. Na hêvî ra şi paytextê Osmanîyan. O zi pey destegiriyê qeymeqam Mistefa paşa qeybi kiştişê birayê xo Merdan Elî beg diwanê Osmanîyan ferman vet. Ferman bi nameyê waliyê Diyarbekir –ke verê cû defterdarî ra ame bi guretiş- vejîya. Waliyê Diyarbekirî na ferman ser Merdan Elî begî da kiştiş. Bade cû padişahê Osmanîyan semedê seferê Emmanî eyaletê Diyarbekirî rê ferman erşawit. Na ferman ser, eskerê eyaletê Diyarbekirî kewt rayîr. Musa beg zî miyanê nê eskerî de bi. Musa begî emrê Ellahî ra aqil eşt û xo da têmîyan û dima zî vîndi bi.

mirdasi1

Şerefname ra hebêk mînyatur ke diza Gêlî mojneno

 

Herinda ey birayê ci Mistefa beg pê fermanê padişahê Osmanîyan girewt û bi mîreyê Gêl î. Homa emir ey û dewletê ci heta roja qiyametî ebedî bikiro. Mistefa beg sey darê rêzê Îrem bi, hênîyê sexîtî û keremî bi, madenê cewheran û wayîrê sifetanê kamilan, estareyê talih û îqbalî bi. Her tim goşdarîya şîîr û qalê hikmatînan kerdîn. Welatê Kurdistan mîyan de pey sexîtî û camerdî erjîyaye yew merdim bi û pey nê sifetan wesifyenî. Serra hezar û heştay û new ê hicrî de (1089/1678) Qeplan paşa walîyê Dîyarbekir bi û diwanê Osmaniyan ra yew ferman vejîya ke va bêrîn seferê Çehrîn. Mistefa beg nê fermanî ser pa mîreyê Pali, Mehemed Qucur beg kewt rayîr şi sefer. Mîreyê Pali Mehemed Qucur beg camerdê sexî û egîd yew merdim bi. Mistefa beg û Mehemed Qucur beg vateyê xo kerd yew û miyanî xo pê heskerdiş û sînayîş viraşt. Yew hel zî yewbînan ra ca nêmendîn. Raywanîyê xo de xeylêk keyf û sefa kerdîn. Wexto ke pirdê bacarê Benderî ra vîyertî ca de a herind de xeymê xo û barê xo têkişte de rona. Bade cû zi des hezar eskerê mîreyî hetê diza Çehrîn kerdi rey. Hîn paw ke biresî dizê Çarin, muhafizê bendê Osmanîyan ra Yusuf paşa ame înan hete û va hetan ke vîst hezar esker çin bi desturê padişah qeybi nê şerî çin a. Labelê înan goş ey nêkuwa û xo da binê yeşê înayet û destegiriyê Homa yî. Yew wexto ke bimbarek de hela nêmrojî de xeymê xo bar kerdî û têreyde hetê diza Çarîn a kewtî rayîr. Homay destegirî da înan sax û silamet şer qedîna û xeylêk xenîmet kewt înan dest. Her diyan zî qeymeqam Mistefa paşa destî ra xelatê fexrî girewt pira. Dima zî kewtî miyanê eskerê walîyê Dîyarbekirî yê Qeplan paşa yî. Badê cû zî xizmetê padişahê Osmanîyan de bî. Her di mîreyan zi her xusus de qedrê yewbînan zanenî û xatirê yewbînan pawitîn. Yew seraskerê qiralê Mosqowî ke nameyê ci Remedensko bi pa hîrê sey-çar sey hezar eskera Ozusu de taburê xo rona bi. Fermanê wezîro pîlê osmaniyan Mistefa paşa waliyê Diyarbekir Qeplan paşa pa hendê ra beg û paşayanê xo bi sereskerê Osmanîyan. Wexto ke şer û cerg têra bî, mîreyê Gêlî Mistefa beg û mîreyê Pali Mehemed Qucur beg egidîya pîl mot ra. Mîreyo erjîyaye Mehemed Qucur begî estorê xo ramit eskerê kafiran ser, kafiran ra yew kişt. Kamî ke o dî, ci rê heyran mendî. Yew estorê Mistefa beg zî pey topê kafiran ame kiştiş. Serra hezar û newayê (1090/1679) hicretê peyxemberî de (selat û selamê Homay ey ser bo) Mistefa beg şerê Çarin ra agera welatê xo û cuyê xo vîyarna. Yew mude cuwe ra pey birarzayê ci Qasim bego lajî Merdan Elî beg şi paytextê Osmanîyan û mudeyêk uca de mend. Aşmê Rebîulewwelê serrê hezar û neway panc de (Sibat 1684) Qasim beg diwanê Osmanîyan ra hukmatê Gêlî xo rê girewt. Naye ser Mistefa beg şi paytextê Osmanîyan û mîretiya Gêl hewna pey de girewt. O zî pey lutuf û destegirîyê Homayî textê xo de ronişt. Ma hêvî kenî ke emir û dewletê ci dewam biko.

erserefname (10)

Şecereyê Mîreyê Mirdasîyan

 

 


[1] Fotografê nê şecere, mi Tarik Konuksever ra guret. Ez ey rê zaf teşekur kena.

[2] Derheqê nê mîreyî de tarîxzanê Memlukîyan Meqrizî wina vano: “Serra 820 hîcrî û 1417 mîladî de hukimdarê Memlukîyan amebi welatê Semsûr û eştbi diza Kexta ser. Mîreyê ke dormeyê nê welatî de bî heme ameyî dergahê ey û ci rê sere rona. No hengame de qasidê Mîreyê Egil/Gêl Mehemed bego lajê Dewletşah beg  zi Diyarbekir ra ame û mefteyê diza Gêlî zî xo reyde ardbî. Mefteyê ey tepiya diya ci û di heb qıyafetî qumaşo atlasî ra bî ey zî diyayî qasidê Mîreyê Gêlî.” Meqrizî, el Suluk fî me’rîfetî Duwelîl Muluk, tehqîqê Muhemmed Ebdulqadir Eta, Beyrut, 1997, cild 6, rîpel 444. Ma no îfade ra fehm kenê ke nameyê babiyê Mehemed begî, Dewletşah beg o. Çunke Meqrizî hemdemê nê mîre yo. No rid ra ma çim de malumatê ey hîna rast o.

[3] Derheqê nê mîrey de Meqrizî vano: “Serra 836 hîcrî û 1432 mîladî de hukimdarê Memlukiyan Melik Eşref Mueyyed ame Amed. Mîreyê Gêl Dewletşah beg şi ey vera. Melîk Eşref ey hol kerd mêman.” Meqrizî, el Suluk fî me’rifeti Duwelil Muluk, cild 7, rîpel 254.

[4]  Serra 903 hîcrî û 1498 mîladî de hukimdarê Aqqoyunîyan Qasim lajê Cîhangir Îsfendiyar beg rê yew berat erşawit bi. No berat de Îsfendiyar beg ra bi leqabê Emîr-i A’zam Ekrem behs keno û welatê Gêlî ra teber îdareyê bajarê Baxîn û Hênî zî dano ey. V. Minorsky, A Soyurghal of Qasim b. Jahangir Aq-qoyunlu (903/1498), Bulletin of the School of Oriental Studies, IX/4 (1939), cild 9, qisim 4, rîpel 929.

Cewab Bide Ci

Namnîşanê e-mailê şima nêweşanîyeno.Cayê ke bi naye * nîşanbîyayeyî mecburî yê *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll To Top
Pêro heqê na sîteyî ayê www.kirdki.com'ê. Na sîte pê çîynermê komputure ye azad ra virazîyaya. Seba têkilîya infokirdki@gmail.com - Web Dizayn: Yo-Ten